بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه اجتماعی وزارت ورزش و جوانان، در این مراسم با اشاره به اهمیت مسئله جمعیت در روند توسعه کشور اظهار کرد: اگر به مؤلفه‌های توسعه توجه کنیم، مشخص می‌شود که برای تحقق رشد، تولید، تحرک و پویایی، وجود جمعیتی بالنده و توانمند ضروری است. موضوع جمعیت، بر اساس تأکیدات رهبر شهید، توصیه‌های رهبر معظم انقلاب و همچنین دیدگاه صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف، از موضوعات اساسی و محوری کشور به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه ساختار جمعیتی کشور در حال حاضر از تعادل نسبی برخوردار است، افزود: بررسی هرم سنی نشان می‌دهد که پایه‌های جمعیت هنوز جوان است و گروه‌های سنی بالاتر نیز نسبت متعادلی دارند، اما این وضعیت در ۱۰ تا ۲۰ سال آینده دستخوش تغییر خواهد شد.

عبدی تصریح کرد: به مرور، پایه هرم جمعیتی باریک‌تر و بخش‌های بالاتر آن که سالمندتر هستند، پهن‌تر می‌شوند و این امر به معنای پیرتر شدن جامعه و افزایش فشار بر نهادهای خدماتی و رفاهی خواهد بود. حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز یکی از چالش‌های جدی، کمبود جمعیت مولد است؛ از این‌رو برخی از آن‌ها به مهاجرت روی آورده‌اند که آن نیز تبعات خاص خود را دارد.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه اجتماعی وزارت ورزش و جوانان با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوی رشد جمعیتی گفت: لازم است در این فرصت، برای ۲۰ تا ۳۰ سال آینده، روند جمعیتی کشور از نظر گروه‌های سنی حفظ شود. در این میان، عامل فرهنگی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و مطالعات متعدد نشان می‌دهد که باورهای فرهنگی در کنار مسائل معیشتی، از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رفتارهای جمعیتی هستند.

وی در ادامه با اشاره به شکل‌گیری جشنواره «نسل امید» اظهار کرد: در رایزنی‌هایی که با حوزه هنری انجام شد، تصمیم بر آن شد که کار مشترکی با عنوان جشنواره نسل امید برگزار شود. این رویداد نخستین جشنواره تخصصی کشور در حوزه جمعیت و جوانی جمعیت است و می‌توان آن را گامی مهم در مسیر فرهنگ‌سازی دانست.

عبدی افزود: نخستین دوره این جشنواره با مشارکت ۲۶ استان برگزار شد و ۸ هزار هنرمند در رشته‌های مختلف در آن حضور داشتند. همچنین امروز ۱۴ استان در مراسم اختتامیه حضور یافته‌اند. به گفته وی، ۵ هزار و ۵۰۰ اثر فاخر در این جشنواره تولید و داوری شد و این آثار باید در سطح ملی بیشتر مورد توجه قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: بیش از ۳۰۰ هنرمند در استان‌های مختلف مورد تقدیر قرار گرفتند و ۱۳۰ اثر هنری و رسانه‌ای با موضوع جمعیت، جوانی جمعیت و فرزندآوری نیز در بخش ملی جشنواره توسط هنرمندان سراسر کشور تولید شد.

عبدی با بیان اینکه هدف اصلی این جشنواره، جریان‌سازی فرهنگی و حساس‌سازی جامعه نسبت به مسئله جمعیت است، گفت: امیدواریم این رویداد در سال‌های آینده نیز تداوم داشته باشد. همچنین در همین مراسم، پوستر دومین دوره جشنواره هنری نسل امید با شعار «آینده روشن» رونمایی خواهد شد.

در ادامه مراسم، علیرضا رحیمی، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، با اشاره به پیچیدگی موضوع جمعیت اظهار کرد: این بحث بسیار مفصل است، اما آنچه مورد پذیرش دانشمندان علوم زیستی نیز قرار دارد، قرار گرفتن ایران در وضعیت خاص جمعیتی است.

وی با تشریح مفاهیم جمعیتی افزود: در سراسر جهان، جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال به‌عنوان جمعیت مولد شناخته می‌شود؛ یعنی افرادی که قادر به کار هستند و می‌توانند در افزایش تولید ناخالص داخلی و رشد جامعه نقش‌آفرین باشند. در مقابل، جمعیت زیر ۱۵ سال و بالای ۶۴ سال، جمعیت وابسته محسوب می‌شود.

رحیمی تصریح کرد: هرچه نسبت جمعیت مولد به جمعیت وابسته از عدد یک بیشتر باشد، اصطلاحاً «پنجره جمعیتی» یا «فرصت دموگرافیک» شکل می‌گیرد. این وضعیت، در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند زمینه‌ساز رشد اقتصادی و جهش توسعه‌ای در کشور باشد.

وی ادامه داد: ایران از سال ۱۹۸۵ میلادی وارد پنجره جمعیتی شده و از این جهت در یک فرصت طلایی قرار دارد. اگر این فرصت با اشتغال مناسب، مهارت‌آموزی، آموزش و سرمایه‌گذاری صحیح همراه شود، می‌تواند به افزایش تولید ناخالص ملی و جهش اقتصادی منجر شود.

معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان هشدار داد: در صورت بسته شدن پنجره جمعیتی، حتی با ایجاد بهترین فرصت‌های شغلی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، هزینه‌های مربوط به بهداشت، درمان، آموزش و جمعیت وابسته به‌حدی افزایش می‌یابد که کشور در مسیر نزولی قرار می‌گیرد. وی تأکید کرد این موضوع ارتباطی به نوع نظام سیاسی ندارد و هر کشوری که این واقعیت را به‌درستی درک نکند، مسیر توسعه را از دست خواهد داد.

رحیمی با اشاره به نظر جمعیت‌شناسان گفت: بر اساس برآوردها، پنجره جمعیتی ایران در سال ۱۴۲۰ بسته خواهد شد؛ بنابراین حدود ۱۵ سال فرصت باقی مانده است و اگر در این بازه نرخ زاد و ولد افزایش پیدا نکند، نسل‌های آینده با آسیب‌های جدی روبه‌رو خواهند شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه کاهش نرخ باروری و سالخوردگی جمعیت از چالش‌های جدی پیش‌روی جامعه است، اظهار کرد: هنر به دلیل نفوذ عاطفی و بصری گسترده خود، می‌تواند مفاهیم پیچیده‌ای مانند اهمیت افزایش جمعیت را به زبانی ساده و اثرگذار منتقل کند. ابزارهایی همچون تئاتر، موسیقی، فیلم کوتاه، نقاشی و گرافیک می‌توانند بدون ایجاد مقاومت ذهنی، انگیزه و امید به فرزندآوری و تربیت نسل آینده را در خانواده‌ها تقویت کنند.

وی در پایان گفت: جشنواره «نسل امید» تلاش دارد از ظرفیت هنر برای اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در حوزه جمعیت بهره بگیرد و با برگزاری کارگاه‌های خلاقانه، نمایشگاه‌های تعاملی و ارائه آثار هنری فاخر، پیام فرزندآوری و پویایی جمعیت را در فضایی امیدآفرین به جامعه منتقل کند.

در پایان این مراسم، برگزیدگان جشنواره در بخش‌های مختلف معرفی شدند.

بخش گرافیک: مهدی جهانبخش، زهره سادات طباطبایی، زهرا سادات نظری

بخش کارتون و کاریکاتور: علی شعبانی، سید محمدجواد طاهری، راضیه رازقی

بخش عکس: زهره لک، شبنم ملکی، حسین بهرامی

بخش شعر و طنز: محمد قریشی، امید خیاطی‌فر، قاسم بای

بخش داستانک: مصطفی ستاری، سارا شجاعی، فرشته محمدی

بخش نمایشنامه: دنیا اسکندرزاده، امیر رفیعی، زهرا یعقوبی‌مقدم

بخش موشن‌گرافیک و انیمیشن: خدیجه مظلوم، مهدی صدیقی، میلاد محمدی

بخش فیلم کوتاه: حنانه سراجی، سجاد سلیمانی‌نژاد، بنیامین ایثاری

نخستین جشنواره ملی هنری «نسل امید» به همت وزارت ورزش و جوانان و حوزه هنری برگزار شد.