رحمانی: هوش مصنوعی «کارآموز» است، نه «استاد» / واگذاری تصمیم به ماشین، توان‌دزدی از انسان است

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی باید ابزار کمک به انسان باشد، نه جایگزین قضاوت و مسئولیت او، گفت واگذاری تصمیم‌گیری به این فناوری می‌تواند به «توان‌دزدی از انسان» بینجامد. روح‌الله رحمانی همچنین نسبت به وابستگی مردم به دستیارهای هوش مصنوعی برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های فلسفی و معنوی و استفاده از آن‌ها به‌جای دوست و روان‌شناس هشدار داد.


به گزارش جامعه ایده آل؛ دکتر روح‌الله رحمانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی (AI DAY) درباره نحوه استفاده از هوش مصنوعی در سازمان‌ها و جامعه سخن گفت. این رویداد به همت آزمایشگاه پژوهشی یادگیری عمیق دانشگاه تهران و انجمن علمی دانشجویی هوش مصنوعی این دانشگاه و با همکاری مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه امام حسین(ع) برگزار شد.

هوش مصنوعی ابزار است، نه مرجع تصمیم‌گیری

رحمانی هوش مصنوعی را به کارآموزی تازه‌استخدام تشبیه کرد که پرانرژی است و می‌تواند اطلاعات فراوانی را بررسی و نتیجه‌ای ارائه کند، اما جایگاه استاد یا تصمیم‌گیر نهایی را ندارد.

او گفت: «انسان باید بنشیند، تحلیل کند، درست‌ها را از نادرست‌ها جدا کند و سپس به یک تصمیم نهایی برسد.» به گفته رحمانی، این اصل باید در استفاده سازمان‌ها از هوش مصنوعی، چه در فعالیت‌های فرهنگی و پژوهشی و چه در کارهای اجرایی، حفظ شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران برای توضیح ضرورت پاسخ‌گویی انسان، به یکی از راهنماهای مدیریتی شرکت IBM اشاره کرد که به گفته او چند دهه پیش منتشر شده بود. در آن راهنما، جمله «یک کامپیوتر نمی‌تواند حساب ببرد» آمده بود؛ عبارتی که رحمانی آن را به ناتوانی کامپیوتر در پذیرش مسئولیت تعبیر کرد.

او گفت: «می‌توانی به کامپیوتر بگویی تقصیر تو است، ولی نمی‌توانی مسئولیت به او بدهی.» به گفته رحمانی، این اصل در گذشته درست بوده و امروز نیز اعتبار دارد؛ اما تفاوت این است که اکنون گاهی فراموش می‌شود و همین مسئله می‌تواند خطرناک باشد.
هشدار درباره «توان‌دزدی» از انسان

رحمانی با انتقاد از رویکردهایی که تصمیم‌گیری را به هوش مصنوعی واگذار می‌کنند، گفت انتظار می‌رود این فناوری توانایی‌های انسان را تقویت کند و فرصت‌های تازه‌ای پیش روی او بگذارد؛ اما استفاده نادرست از آن می‌تواند به تضعیف توان انسانی بینجامد.

او این روند را «توان‌دزدی از انسان» توصیف کرد و گفت: «خطرناک‌ترین اتفاقی که در دنیای امروز داریم، همین الان که صحبت می‌کنیم، واگذاری تصمیم‌گیری به هوش مصنوعی است.» به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، انسان باید همچنان تحلیل‌گر و مسئول تصمیم نهایی باقی بماند.
ضرورت گفت‌وگو درباره آینده هوش مصنوعی

رحمانی با ابراز خرسندی از برگزاری رویداد ملی روز هوش مصنوعی گفت یکی از امتیازهای این برنامه، گردهم‌آوردن جوانان از سنین و گروه‌های مختلف برای گفت‌وگو درباره آینده است.

او فراهم‌شدن فرصتی برای اندیشیدن جمعی و شکل‌گیری هم‌فکری درباره آینده را امیدبخش دانست و از برگزارکنندگان رویداد برای فراهم‌کردن این امکان قدردانی کرد.
پرسش‌های معنوی و نقش دستیارهای هوش مصنوعی

رحمانی در پاسخ به پرسشی درباره نسبت هوش مصنوعی و حوزه علمیه، به مقاله‌ای پژوهشی از حدود ده سال پیش اشاره کرد که پیش از ظهور ChatGPT و موج کنونی هوش مصنوعی نوشته شده بود. به گفته او، نویسنده مقاله پیش‌بینی کرده بود که دستیارهای هوش مصنوعی به‌تدریج پیشرفته‌تر می‌شوند و مردم از پرسش‌های روزمره و کاربردی، مانند یافتن مسیر یا رستوران، به پرسش‌های فلسفی‌تر روی می‌آورند؛ از جمله این پرسش که «آیا خدا وجود دارد؟»

او افزود نویسنده مقاله نسبت به پیامدهای انتقال اعتماد مردم از روحانیون و مراجع دینی به دستیارهای هوش مصنوعی هشدار داده بود. رحمانی گفت در گذشته برخی تحقق چنین وضعی را بعید می‌دانستند، اما اکنون نشانه‌های آن دیده می‌شود.
هوش مصنوعی به‌جای دوست و روان‌شناس

رحمانی با اشاره به آنچه آمارهای اخیر در آمریکا نشان می‌دهد، گفت به گفته او، بخشی از مردم عادی در این کشور از هوش مصنوعی نه برای تحلیل علمی یا مسیریابی، بلکه به‌عنوان روان‌شناس و دوست استفاده می‌کنند.

او این روند را با گسترش پدیده تنهایی در آمریکا مرتبط دانست و گفت بحرانی که امروز در آن کشور دیده می‌شود، پنج سال پیش به این شکل مطرح نبود. رحمانی افزود ایران، با وجود چالش‌ها و مشکلات، همچنان جامعه‌ای خانواده‌محور است و این بحران هنوز به همان وسعت بروز نکرده، هرچند نشانه‌های اولیه آن دیده می‌شود.
دو چالش حوزه علمیه در مواجهه با هوش مصنوعی

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در پایان، دو چالش حوزه علمیه در مواجهه با هوش مصنوعی را برشمرد. به گفته او، چالش نخست، شناخت شیوه استفاده طلبه‌ها و استادان از این فناوری است؛ موضوعی که بُعدی فنی و روش‌شناختی دارد.

او چالش دوم و مهم‌تر را حفظ ارتباط حوزه علمیه با مردم دانست. رحمانی گفت یکی از مسئولیت‌های اصلی حوزه، ارتباط با گروه‌های مختلف مردم و دعوت آنان به سوی خداست؛ اما اگر فرهنگ استفاده از هوش مصنوعی به‌درستی آموزش داده نشود، مردم بیش از پیش برای پاسخ به نیازهای خود به دستیارهای هوشمند روی می‌آورند و ممکن است بحران‌های معنوی و اجتماعی عمیق‌تر شود.

دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی با هدف معرفی ظرفیت‌ها و دستاوردهای این حوزه و بررسی فرصت‌های پیش‌روی کشور برگزار شد.

انتهای پیام


کد خبر : 116889 || تاریخ : ۱۴۰۵/۰۸/۲۷ || دسته بندی : علمی، فناوری