به گزارش جامعه ایده آل؛«نیچیروان بارزانی» رئیس اقلیم کُردستان عراق، در آغاز سخنانش در پنل کنفرانس سالانه انستیتوی پژوهشی خاورمیانه با عنوان «میری» The Middle East Research Institute (MERI) در شهر اربیل پایتخت اقلیم کُردستان، درباره وضعیت کلی منطقه گفت: بی‌تردید، این آغاز مرحله‌ای جدید در منطقه است. آنچه آغاز شده، امری گذرا نیست که به‌سادگی به پایان برسد. شکی نیست که ما به عنوان کُرد، هم با فرصت‌ها و هم شاید با تهدیدها روبرو هستیم؛ با این حال، معتقدم که برای اقلیم کُردستان و به‌طور کلی برای کُردها، کفه فرصت‌ها بسیار سنگین‌تر از تهدیدهاست، این دیدگاه من است.
بزرگ‌ترین تهدید برای عراق، تهدید اقتصادی است
وی درباره تهدیدهای پیش‌ِروی عراق و اقلیم کُردستان گفت: اگر به وضعیتِ امروز عراق بنگریم، شاید بتوان گفت که بزرگ‌ترین تهدید، تهدید اقتصادی است؛ به‌ویژه مسئله اقتصاد و مسیری که اقتصاد کشور به سوی آن پیش می‌رود. همان‌طور که می‌دانید، عراق وابستگی شدیدی به صادرات نفت دارد؛ در واقع، این وابستگی بیش از ۹۰ درصد است و تنگه هرمز در حال حاضر تنها مسیر عملی برای انجام این صادرات محسوب می‌شود. این مسئله اقتصادی یکی از چالش‌های عمده‌ای است که عراق در مجموع با آن روبروست، این نکته نخست است.
عراق، باید بهترین روابط ممکن را با همسایگان و جهان خارج برقرار سازد
این دیپلمات باتجربه در ادامه سخنانش تأکید کرد: بی‌تردید، تهدید دیگر متوجه همه ماست؛ سیاست در عراق و به تبع آن در اقلیم کُردستان به کدام سو می‌رود؟ آیا ما همچون یک دولت دارای حاکمیت، عمل می‌کنیم؟ یا همچون دولتی متعارف که با پیرامون خود تعامل دارد و روابطی حسنه، چه در داخل و چه در خارج از کشور، برقرار می‌سازد؟ به باور من، این بزرگ‌ترین چالشی است که عراق و اقلیم کُردستان (به‌عنوان بخشی از آن) با آن روبرو هستند. من بر این عقیده‌ام که عراق باید با جدیت به این موضوع بپردازد، همچون دولتی دارای حاکمیت، رفتار کند و بهترین روابط ممکن را با همسایگان و جهان خارج برقرار سازد.
فرصت‌های خوبی برای کُردها در منطقه وجود دارد
«نیچیروان بارزانی» در مورد فرصت‌های پیش‌ِروی عراق و اقلیم کُردستان اظهار داشت: فرصت‌های بسیاری در این زمینه وجود دارد. در مورد کُردها، طبیعتاً فرصت‌هایی در دسترس است، هر چند این فرصت‌ها به شرایط و واقعیت‌های خاص زندگی آنها در هر کشوری که در آن ساکن هستند، بستگی دارد. فرصت‌های خوبی برای کُردها در ترکیه، سوریه و حتی ایران وجود دارد. در واقع، کُردها می‌توانند از این فرصت‌ها بهره‌برداری کنند و برای تبدیل آنها به بستری جهت حل‌وفصل کلی این مسئله تلاش نمایند. به باور من، مسئله کُردها در این کشورها موضوعی جدی است و نمی‌توان آن را با نادیده گرفتن یا انکار حل‌وفصل کرد. ثانیاً، باید به گونه‌ای به این مشکل پرداخت که شرایط خاص آن کشورها نیز در نظر گرفته شود. ما نمی‌توانیم صرفاً مدلی را پیشنهاد دهیم و از آنها بخواهیم که آن را در ترکیه، سوریه و ... پیاده کنند؛ بلکه معتقدیم این مسئله باید بر اساس واقعیت‌های منحصر‌به‌فردِ درونِ همان کشورها حل شود. سیاست انکار نمی‌تواند تا ابد ادامه یابد.
رئیس‌جمهور اردوغان در اجرای روند صلح، جدی است
وی درباره روند صلح میان حزب کارگران کردستان (PKK) و دولت ترکیه و ارزیابی‌اش از جدیت این فرآیند گفت: معتقدم برادر عزیزم، آقای «تونجر باکیرهان» Tuncer Bakırhan روز سه‌شنبه جلسه‌ای دارند و برای بحث مفصل‌تر پیرامون این موضوع در موقعیت مناسب‌تری هستند؛ با این حال، من نیز دیدگاه خود را بیان می‌کنم. ما در اقلیم کُردستان، همواره این پرسش را مطرح کرده‌ایم که آیا این روند جدی است یا خیر؟ معیارهای سنجش جدیت این روند یا جدی نبودن آن کاملاً روشن و مشخص است. شخصاً در جریان دیدارهایم با رئیس‌جمهور اردوغان متوجه این نکنه مهم شدم. چون پیش از آن‌که ایشان را ملاقات کنم؛ اطمینان کامل نداشتم که آیا این روند جدی است یا نه؛ اما طی دو سال گذشته، بر اساس آنچه که از رئیس‌جمهور اردوغان شاهد بوده‌ام، برایم مشخص شده که در اجرای این روندی جدی است.
روند صلح در ترکبه با عزم و اراده پیش می‌رود
رئیس اقلیم کُردستان عراق، در بخش دیگری از این نشست تأکید کرد: افزون بر این، با توجه به آنچه از سوی «ایمرالی» دیده‌ام و بر پایه آنچه می‌دانم و همچنین شناختی که از رئیس «عبدالله اوجالان» دارمم، این روند از آن سو نیز جدی است. برادران ما در حزب دموکرات ترکیه (دم پارتی) DTP، عمیقاً درگیر این موضوع هستند و با جدیت به آن پرداخته‌اند. به باور من، این روند با عزم و اراده پیش می‌رود، هر چند ممکن است گلایه‌هایی درباره کندیِ سرعت آن وجود داشته باشد. از دیدگاه من، این امر کاملاً طبیعی است؛ چرا که ما با فرآیندی سروکار داریم که به چهل سال مشکلات مختلف می‌پردازد، از جمله؛ چهل سال جنگ، چهل سال عدم مدارا، چهل سال انکار و چهل سالِ تمام که طی آن به یک ملت گفته می‌شد وجود خارجی ندارند. نمی‌توان تمام مسائل انباشته‌شده در طول آن چهار دهه را یک‌شبه حل کرد؛ یا انتظار حل‌وفصل آنها را در چنین مدت کوتاهی داشت.
توقف جنگ در ترکیه، دستاورد مهمی محسوب می‌شود
آقای بارزانی در ادامه کنفرانس سالانه انستیتوی پژوهشی خاورمیانه «میری» گفت: با این حال، بیایید به خودِ این روند بنگریم؛ طی دو سال گذشته، حتی اگر هیچ دستاورد دیگری هم حاصل نشده باشد، مادران فرزندانشان را از دست نداده‌اند و هیچ‌کس در آنجا کشته نشده است. این دستاورد کمی نیست. فرآیندی از دو سال پیش در جریان است؛ این روند به کندی پیش می‌رود، اما خبری از جنگ نیست. باید یک نکته را در نظر داشته باشید؛ حتی اگر هیچ دستاورد دیگری حاصل نشود، صرفِ نبودِ جنگ که تا این لحظه نه کشتاری در پی داشته و نه مشکلات عمده‌ای ایجاد کرده است؛ خود دستاورد مهمی محسوب می‌شود. من به این موضوع، به چشم یک فرآیند جدی نگاه می‌کنم. شاید سرعتِ پیشرفتِ کار آن‌طور که ما می‌خواهیم بالا نباشد، اما مسیر و جهتِ حرکت، درست است.
به اردوغان گفتم: ما کُردها برای بهبود و سلامتی باغچه‌لی دعا می‌کنیم
وی همچنین گفت: برای روشن شدن این موضوع و انتقال این پیام به رئیس‌جمهور اردوغان که ما این روند را جدی و حائز اهمیت می‌دانیم، در جریان دیداری به او گفتم: «جناب رئیس‌جمهور، دنیا بسیار تغییر کرده است.» او پرسید: «چه چیزی تغییر کرده است؟» پاسخ دادم: «در حالی که شما مشغول بررسی و تأمل در این مسئله هستید، ما کُردها ــ و به خاطر داشته باشید که در آن زمان، «دولت باغچه‌لی» Devlet Bahçeli بیمار و در بیمارستان بستری بود ــ اکنون برای بهبود و سلامتی باغچه‌لی دعا می‌کنیم.» من این مورد را به عنوان شاهدی بر آن تغییر و گواهی بر اینکه ما با نهایتِ جدیت به این روند می‌نگریم و به نتیجه‌بخش بودن آن امید داریم، مطرح کردم.
نقش اقلیم کُردستان، کمک‌رسانی به روند صلح در ترکیه است
بارزانی درباره نقش اقلیم کُردستان و چگونگی کمک‌رسانی به روند صلح در ترکیه گفت: نقش اقلیم کُردستان، و وقتی می‌گویم اقلیم کُردستان، منظورم کل این اقلیم شامل اربیل و سلیمانیه است؛ کمک‌رسانی به این روند است. ما در این فرآیند، به آنها یاری می‌رسانیم؛ نقش ما میانجی‌گری نیست، اما آمادگی داریم و در واقع انجام هم داده‌ایم آنچه را که هر دو طرف از ما خواسته‌اند و آنچه بر عهده اقلیم کُردستان و دولت آن بوده است، را به انجام رسانده‌ایم. نمی‌خواهم وارد جزئیات وقایع شوم، اما ما اقدامات لازم را در قبال آنکارا و قندیل و همچنین وظایفِ محوله به اقلیم، دولت اقلیم و خودمان را به انجام رسانده‌ایم و در آینده نیز تلاش‌هایمان ادامه خواهد داشت. مطلع هستید که این قانون در پارلمان ترکیه تصویب شده و شورای امنیت ملی ترکیه نیز در این روزها در این خصوص، تشکیل جلسه داده است. ما باید در قبال این روند، شکیبایی به خرج دهیم؛ البته شکیبایی بسیار زیاد. با این حال، آنچه می‌خواهم بگویم این است که شاهد حرکت آن در مسیری درست و به سوی حل‌وفصل مشکلات هستم.
در روند صلح، دستاوردهای بسیار مهمی برای اقلیم کُردستان وجود دارد
رئیس اقلیم کُردستان درباره حل مشکلات و دستاوردهای اقلیم کُردستان در اجرای کامل روند صلح گفت: دستاوردهای بسیار مهمی در این زمینه وجود دارد. سیاست اقلیم کُردستان، بنا بر یک اصل، بر ضرورت حل‌وفصل این مسائل در هر کشور بر اساس شرایط خاص آن کشور و در چارچوب ساختار آن دولت و جغرافیای محل سکونت کُردها استوار است. بی‌تردید، اگر این مسئله حل شود، معتقدم که مرحله‌ای نو و آغازی تازه برای اقلیم کُردستان نیز رقم خواهد خورد؛ چه در زمینه روابط چندجانبه با ترکیه و چه در خصوص همبستگی و حمایت از برادرانمان در ترکیه.
اردوغان در صورت حل مسئله ترکیه با کُردها، شایسته دریافتِ جایزه نوبل خواهد بود
وی افزود: موضوع دارای دو جنبه است؛ یکی مربوط به اقلیم کُردستان و دیگری مربوط به خودِ ترکیه است. اجازه دهید این نکته را نیز اضافه کنم؛ ترکیه نیز وارد مرحله‌ای بسیار مهم‌تر خواهد شد. مسئله تنها به کُردها محدود نمی‌شود؛ چنانچه این موضوع حل‌وفصل شوسد، ترکیه از مرحله کنونی خود به مرحله‌ای کاملاً متفاوت عبور خواهد کرد و قادر خواهد بود نقش طبیعی‌اش را در منطقه ایفا کند. حل این مشکل مسئله‌ای جزئی نیست، بلکه کاری عظیم و سترگ است و هر کس آن را حل کند، شایسته دریافتِ جایزه نوبل خواهد بود. به باور من، مناسب‌ترین فرد برای این کار، جناب رئیس‌جمهور اردوغان است.
مخالفانِ موفقیتِ روند صلح، دشمنان کُردها و خودِ ترکیه هستند
بارزانی در پاسخ به این سؤال که «اگر روند صلح به نفع اقلیم کُردستان، کُردهای ترکیه، آرمان کُردها و خودِ ترکیه است، پس چه کسانی از شکستِ آن نفع می‌برند؟ و چه کسانی ممکن است آن را منحرف یا تخریب کنند؟ گفت: پرسش بسیار حساسی است! شاید بهتر باشد به آن پرداخته نشود؛ آنچه اهمیت دارد این است که همه ما متعهد بمانیم و کمک کنیم تا این روند به موفقیت برسد، بی‌آنکه به کسانی که خواهان موفقیت آن نیستند، فرصتی بدهیم. مخالفانِ موفقیتِ این روند، دشمنان کُردها و خودِ ترکیه هستند؛ آنها همان کسانی‌اند که نمی‌خواهند این روند به نتیجه برسد.
نمی‌توان الگوی «اقلیم کُردستان عراق» را عیناً در سوریه پیاده کرد
او در مورد موضوع «روژئاوا» کُردستان سوریه، دستاوردهای کُردها و تحولات رخ داده در آنجا و ارزیابی‌شان از اتفاقات و رویدادهای اخیر در این کشور گفت: به نظر من، اگر نگاهی واقع‌بینانه به آنچه تاکنون محقق شده است داشته باشیم، باید آن را ستود و تحسین کرد. دستاوردهای آنها در «روژئاوا» به هیچ‌وجه آسان به دست نیامده است، با این حال آنها رویکردی واقع‌بینانه را حفظ کردند. درک آنها از شرایط، مبتنی بر واقعیت بود و در حقیقت، شاید بیش از آنچه عملاً محقق شد، کار دیگری از دستشان برنمی‌آمد. طبیعتاً همان‌طور که اشاره کردم، نمی‌توان الگوی «اقلیم کُردستان عراق» را عیناً در سوریه پیاده کرد. چون تفاوت‌های قابل‌توجهی وجود دارد؛ شرایط جغرافیایی متفاوت است و بافت اجتماعی سوریه نیز ویژگی‌های خاص خود را دارد. نمی‌توان آن الگو را به‌سادگی در آنجا پیاده کرد.
باید حقوق کُردها و سایر اقشار جامعه، در قانون اساسی دائم سوریه تثبیت و تضمین شود
رئیس اقلیم کُردستان عراق با اشاره به سفر امسالش به دمشق اظهار داشت: در جریان سفرم به سوریه و بر اساس مشاهداتم از رهبری سوریه در واقع هیچ‌گونه خصومتی نسبت به کُردها وجود نداشت؛ ما به‌تفصیل در این باره گفت‌وگو کردیم. در حال حاضر شاهد آن هستیم که روند ادغام نیروهای امنیتی به‌خوبی پیش می‌رود. در زمینه آموزش نیز پیشرفت‌هایی حاصل شده است؛ موضوعی که برای دوستان ما در آنجا و همچنین برای کُردها اهمیت بسیاری دارد. با این حال، به اعتقاد من، تنها زمانی می‌توان از پیشرفت کامل سخن گفت که این حقوق، چه برای کُردها و چه برای سایر اقشار جامعه؛ در قانون اساسی دائم سوریه، تثبیت و تضمین شود.
سوریه کشوری متشکل از؛ عرب‌ها، کُردها، دروزی‌ها و علوی‌هاست
آقای بارزانی با اشاره به خصوصیات و ویژگی‌های قومی و نژادی کشور سوریه گفت: سوریه کشوری صرفاً عرب‌نشین نیست؛ بلکه کشوری متشکل از؛ عرب‌ها، کُردها، دروزی‌ها و علوی‌هاست. آنچه اهمیت دارد، تضمین حقوق این گروه‌ها در چارچوب سوریه‌ای یکپارچه است. کُردها نیز در همین چارچوب جای می‌گیرند. آنچه تاکنون در آنجا با تلاش‌های برادران ما محقق شده، مثبت است. آنچه اهمیت دارد و باز هم بر آن تأکید می‌کنم، وحدتِ موضع کلی کُردهاست که تمامی نیروهای سیاسی را در بر گیرد؛ بسیار حیاتی است که آنها در دمشق، باید موضعی یکپارچه اتخاذ کنند تا در نهایت، بتوانند حقوق کُردها را در قانون اساسی دائم سوریه تضمین نمایند. دیدگاه من نسبت به نظام حاکم کنونی بر سوریه و به‌ویژه شخص رئیس‌جمهور، «احمد الشرع» این است که آنها واقعاً خواهان حل‌وفصل این مسائل هستند.
«احمد الشرع» هیچ‌گونه پیش‌داوری یا تعصبی نسبت به کُردها ندارد
رئیس اقلیم کُردستان درباره ارزیابی‌اش از «احمد الشرع» و تعصبش علیه آرمان کُردها گفت: او از نظر نمادین، پیامی که منتقل کرد و تشریفاتی که برای استقبال از ما صورت گرفت، می‌خواست به من نشان دهد که هیچ‌گونه پیش‌داوری یا تعصبی نسبت به کُردها ندارد. وقتی در فرودگاه دمشق فرود آمدیم، با پیامی که شخص رئیس‌جمهور به زبان کُردی فرستاده بود، مورد استقبال قرار گرفتیم. پرچم‌های کُردستان و عراق همه‌جا برافراشته بودند. او می‌خواست پیامی بدهد؛ حتی منوی غذا هم به زبان کُردی نوشته شده بود، تا ثابت کند که هیچ‌گونه تعصبی ندارد و به دنبال درک متقابل است. معتقدم که چنین درک متقابلی هم وجود داشت.
سوریه زمانی هویت کُردها را انکار و از به رسمیت شناختن آنان به عنوان شهروند سوری سر باز می‌زد
وی همچنین گفت: البته چالش‌های آنها بسیار بزرگ است؛ سوریه کشور ساده‌ای نیست، بلکه وضعیتی بسیار پیچیده و ویران‌شده دارد. بازسازی سوریه از هر نظر، نیازمند زمان است. من خرسندم که برادران ما در سوریه، آقای «مظلوم عبدی»، همکارانش و دیگران، با واقع‌بینی به این مسئله نگریسته‌اند. گاهی انسان آرزوهایی در سر دارد، اما واقعیتی وجود دارد که باید به آن پرداخت. آنها با واقعیتِ موجود کنار آمده‌اند و معتقدم که این رویکرد عمل‌گرایانه نسبت به مشکلات، برای کُردها حیاتی است. نباید اهمیت این اقدامات را ناچیز شمرد یا دست‌کم گرفت؛ بلکه باید به اهمیت کارهای آنها در کشوری که زمانی هویت کُردها را انکار می‌کرد و از به رسمیت شناختن آنان به عنوان شهروند سوریه سر باز می‌زد، اذعان کرد. پیوستن حدود ۱۳ هزار نفر به ارتش سوریه، ادغام تدریجی ۱۷ هزار نفر دیگر در نهادهای امنیتی، و گفت‌وگوهای جاری پیرامون فرصت‌های آموزشی و تحصیلی؛ همگی مسائلی بسیار جدی و تحولاتی مهم هستند که باید دقیقاً همان‌گونه که هستند، نگریسته شوند.
کُردها، باید نگاهی واقع‌بینانه به وضعیتِ خود در کشورهایشان داشته باشند
«نیچیروان ادریس مصطفی بارزانی» در مورد ارزیابی‌اش از وضعیت اقلیم کُردستان و وضعیت روژئاوا در سوریه و تفاوت‌های این دو منطقه گفت: پیش‌تر در این باره با ژنرال «مظلوم عبدی» گفت‌وگو کرده و به او گفته‌ام که مسائلی وجود دارد که آنها می‌توانند در آن زمینه‌ها از ما درس بگیرند. ما مرتکب اشتباهاتی شدیم و باید به آنها اذعان کنیم؛ بنابراین آنها باید از تجربیات ما بیاموزند و از تکرار آن خطاها پرهیز کنند. نیازی به ذکر نمونه‌های مشخص نیست، اما من به او گفتم و توافق کردیم که آنها باید واقع‌بین باشند. تنها یک نکته را می‌گویم: کُردها در هر کجا که زندگی می‌کنند، باید نگاهی واقع‌بینانه به وضعیتِ خود در آن کشورها داشته باشند؛ یعنی آنچه را که دست‌یافتنی است، بسنجند و محدودیت‌های ممکن را درک کنند.
قانون اساسی عراق در سال ۲۰۰۵، دستاورد بسیار بزرگ و سرنوشت‌سازی برای کُردها بود
وی با طرح این سؤال که «آیا قانون اساسی عراق در سال ۲۰۰۵، دستاورد ناچیزی برای کُردها بود؟» تصریح کرد: قطعاً خیر. در بررسی تاریخ عراق، قانون اساسی‌ای که حقوق کُردها را به رسمیت شناخت، حاصل تلاش همگان، به‌ویژه رئیس‌جمهور فقید «جلال طالبانی» (مام جلال) و جناب‌رئیس «مسعود بارزانی» بود. دستاورد حاصله بسیار حائز اهمیت بود و از حمایت تمامی جریان‌های سیاسی برخوردار شد. با این حال، هنگامی که از آقای بارزانی در این باره پرسیدند، ایشان در جواب خاطرنشان کردند: «این تمامِ آن چیزی نیست که ما آرزویش را داریم، اما آنچه به دست آورده‌ایم به‌هیچ‌وجه ناچیز نیست؛ بلکه دستاوردی بسیار بزرگ و سرنوشت‌ساز است.» این امر ما را به مرحله‌ای متفاوت سوق داد؛ سندی که اکنون موجود است، به تصویبِ ملت عراق رسیده و در قانون اساسی دائم این کشور تثبیت شده است. این‌ها واقعیت‌هایی است که کُردها، در هر کجای دنیا که ساکن باشند، باید آنها را در چارچوب شرایط خاص کشوری که در آن زندگی می‌کنند، مد نظر قرار دهند.
نیروهای اپوزیسیون کُردِ مخالفِ ایران، اقلیم کُردستان را در وضعیتی بسیار مخاطره‌آمیز قرار دادند
این دیپلمات باتجربه در مورد گروه‌های کُرد مخالفِ ایران در جنگ اخیر گفت: می‌خواهم در این باره، بسیار صریح و شفاف صحبت کنم؛ نیروهای اپوزیسیون کُردِ ایرانی، متأسفانه رفتاری بسیار غیرمسئولانه از خود نشان دادند و اقلیم کُردستان را در وضعیتی بسیار مخاطره‌آمیز قرار دادند. اقدامات و اظهارات آنها در شبکه‌های اجتماعی که در آن مدعی آغاز تهاجمی برای تصرفِ ایران بودند؛ اقلیمُ را در معرض خطری جدی قرار داد و نشان‌دهنده فقدان کامل مسئولیت‌پذیری در قبال اقلیم کُردستان عراق بود. سیاست ما از همان آغازِ درگیری روشن بود؛ ما ارتباطی مستمر و روزانه با سلیمانیه و با برادرم آقای «قباد طالبانی» که در اینجا حضور دارند و همچنین با آقای «بافل طالبانی» داشتیم. سیاست ما بر این اصل استوار بود که اقلیم کُردستان، نباید به طرفی در این جنگ تبدیل شود. این جنگِ ما نبود؛ ایران کشوری همسایه است که مرزی به طول تقریبی ۶۰۰ کیلومتر با آن داریم.
اقلیم کُردستان، هرگز پایگاهی برای تهدید ایران نبوده و نخواهد بود
«نیچیروان بارزانی» در ادامه سخنانش تأکید کرد: اقلیم کُردستان، هرگز پایگاهی برای تهدید ایران نبوده و نخواهد بود. حضور یک نیروی مسلح در اقلیم کُردستان که از آنجا به عنوان پناهگاهی امن برای تهدید کشور همسایه استفاده کند، غیرقابل‌قبول است. این اقدام هم بر اساس قوانین بین‌المللی و هم طبق قوانین و قانون اساسی عراق، غیرمجاز است؛ حتی اگر چنین کاری به نفع کُردها هم می‌بود، نباید انجام می‌شد. متأسفانه این گروه‌ها خود را قهرمانان جنگ جلوه می‌دادند، اما ما از همان ابتدا می‌دانستیم که چنین رویکردی غیرقابل‌دوام است. دیدگاه ما در این باره روشن بود: ما به عنوان «اتحادیه میهنی کردستان» (PUK) و «حزب دموکرات کردستان» (KDP)، از همان روز نخست، مرزها را ایمن‌سازی و نیروهایمان را در آنجا مستقر کردیم و به صراحت اعلام نمودیم که اجازه نخواهیم داد؛ هیچ‌گونه اقدام خصمانه‌ای از مبدأ اقلیم کُردستان بر علیه ایران، صورت گیرد.
با موفقیتِ کامل از آزمونِ این جنگ‌های اخیر، سربلند بیرون آمدیم
آقای بارزانی درباره مسائل راهبردی و هماهنگی با «اتحادیه میهنی کردستان» و همچنین بغداد در جنگ اخیر گفت: در خصوص مسائل راهبردی و به‌ویژه در مورد این مسئله راهبردی در بغداد؛ این جنگ، آزمونی حیاتی بود. ما به لطف هماهنگی‌های ایجادشده میان خود، با موفقیت کامل از آن سربلند بیرون آمدیم. با وجود اختلافات و چالش‌های گوناگون، ما برای حفظ موجودیت اقلیم کُردستان، با یکدیگر همکاری کردیم.
کاملاً طبیعی است که عراق دیگر نیازی به ائتلافی با این ابعاد، نداشته باشد
رئیس اقلیم کُردستان در مورد خروج نیروهای آمریکایی از عراق گفت: معتقدم آقای السودانی نخست‌وزیر سابق عراق، به تفصیل به این موضوع پرداخته‌اند، اما من نیز دیدگاه خود را بیان می‌کنم. نخست اینکه نیروهای آمریکایی و سایر نیروها در سال ۲۰۱۴ یعنی هم‌زمان با ظهور داعش، بنا به درخواست رسمی دولت عراق و بر اساس سندی رسمی وارد کشور شدند؛ یکی از شروط عراق این بود که ایالات متحده، رهبری این ائتلاف را بر عهده داشته باشد. از سال ۲۰۱۴ تاکنون، تغییرات بسیاری رخ داده است. کاملاً طبیعی است که پس از گذشت حدود ۱۰ تا ۱۲ سال، عراق دیگر نیازی به ائتلافی با این ابعاد نداشته باشد؛ چرا که تداوم چنین وضعیتی موجب سلبِ اعتماد می‌شود، بی‌اعتمادی نسبت به عراق را دامن می‌زند و مانع از سرمایه‌گذاری در کشور می‌گردد.
عراق، نباید به منبعی برای تهدید کشورهای همسایه یا اقلیم کُردستان تبدیل شود
وی افزود: عراق باید حاکمیتِ خود را اعمال کند، با این حال حفظ روابط دوجانبه با این کشورها در زمینه همکاری‌های امنیتی برای عراق امری ضروری است. ما از نیروهایی که به یاری ما آمدند سپاسگزاریم؛ اما عراق اکنون به مرحله‌ای رسیده است که می‌تواند به تنهایی با چالش‌ها مقابله کند. در خصوص دفاع از کشور؛ نخست اینکه، هم عراق و هم اقلیم کُردستان به سامانه‌های پدافند هوایی نیاز دارند. تا آنجا که من اطلاع دارم، توافقی میان عراق و ایالات متحده وجود دارد که حدود ۵۲ نقطه را در سراسر عراق برای استقرار این سامانه‌ها تعیین کرده است؛ طرحی که اقلیم کُردستان را نیز شامل می‌شود، چرا که کل کشور به این سامانه‌ها نیاز دارد. دوم اینکه، در اختیار داشتن سلاح باید صرفاً در انحصار دولت باشد. عراق، نباید به منبعی برای تهدید کشورهای همسایه یا اقلیم کُردستان تبدیل شود.
ارتش عراق، پیشمرگه و حشد الشعبی با ایثار و نثار خون خود، داعش را در میدان نبرد شکست دادند
این دیپلمات باتجربه در بخش دیگری از سخنانش یادآور شد: این‌ها اصول بنیادین حاکمیت هستند؛ چگونه ممکن است سلاح‌هایی خارج از حیطه اقتدار دولت وجود داشته باشند؟ ارتش عراق، پیشمرگه و نیروهای حشد الشعبی بودند که با ایثار و نثار خون خود، داعش را در میدان نبرد شکست دادند. امروز نیز پیشمرگه و مردم کُردستان برای دفاع از سرزمین خود آماده‌اند. با این حال، حیاتی‌ترین عامل برای حفاظت از اقلیم در کنار پدافند هوایی در گرو دیپلماسی، گفت‌وگوی سازنده و دستیابی به توافق با محیط پیرامونی است.
در سال ۲۰۰۵، قانون اساسی عراق را با امیدها و آرمان‌های بزرگ، تدوین کردیم
«نیچیروان بارزانی» در مورد تجربه 20 ساله خود از همکاری با بغداد و روند مذاکره در این کشور گفت: ما در سال ۲۰۰۵، قانون اساسی را با امیدها و آرمان‌های بزرگ؛ برای ایجاد عراقی فدرال، دموکراتیک و مبتنی بر اصل شهروندی نه تنها برای اقلیم کُردستان، بلکه برای کل کشور تدوین کردیم. ما قانون اساسی‌ای نوشتیم که معتقد بودیم عراق را به مرحله‌ای کاملاً متفاوت سوق خواهد داد. آنچه دریافته‌ایم این است که مشکل اصلی در عدم اجرای قانون اساسی نهفته است. مسائل میان اقلیم و بغداد، شخصی نیست و از عملکرد نخست‌وزیر یا فردی خاص هم نشأت نمی‌گیرد؛ بلکه مسئله به نظام حکمرانی در عراق مربوط می‌شود.
با مجموعه‌ای از قوانین قدیمیِ به‌جامانده از رژیم پیشین با اقلیم کُردستان تعامل می‌کنند
این دیپلمات ارشد در ادامه سخنانش گفت: ما در ظاهر نظامی فدرال داریم، اما در عمل و ماهیت، فدرال نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از قوانین قدیمیِ به‌جامانده از رژیم پیشین وجود دارد و وزرای عراقی خود را ناچار می‌بینند که بر اساس همان قوانین با اقلیم کُردستان تعامل کنند. بنابراین می‌خواهم بگویم اگر خواهان عراقی هستیم که همگی بتوانیم در آن در امنیت زندگی کنیم، این امر از طریق اجرای قانون اساسی محقق می‌شود. کلید حل این مسئله در اجرای قانون اساسی نهفته است؛ قانون اساسی‌ای که بیانگر آن است که ما هم‌زمان دارای تعهدات و حقوقی هستیم.
کلید حل مشکلات عراق فدرال در قانون اساسی آن نهفته است
وی همچنین گفت: عراق به عنوان یک کشور فدرال، تعریف شده است و آغاز گفت‌وگویی جدی پیرامون اجرای قانون اساسی آن هم اجرای کامل آن امری حیاتی است. با این حال، اولویت‌ها روشن هستند، از جمله؛ توزیع عادلانه منابع طبیعی و درآمدها و همچنین مسئله دادگاه فدرال. اگر چه موضوع کرکوک، به‌حق بسیار حائز اهمیت تلقی می‌شود (هر چند در اینجا به آن نخواهم پرداخت)، اما وجود قوانینی برای نفت، گاز و توزیع درآمدها نیز می‌تواند مشکلات موجود در مناطق مورد مناقشه را کاهش دهد. دادگاه فدرال نیز برای عراق، حیاتی است. اگر خواهان عراقی هستیم که در آن همگی حقیقتاً حس شهروندی را تجربه کنیم، به باور من، کلید این امر در قانون اساسی نهفته است.
میزان مشارکت مردم کُردستان در انتخابات به حدود ۷۲ درصد رسید که رقمی بسیار بالایی است
رئیس اقلیم کُردستان عراق در مورد روند تشکیل کابینه جدید دولت اقلیم کُردستان و پُرکردن شکاف میان «حزب دموکرات کردستان» (KDP) و «اتحادیه میهنی کردستان» (PUK) اظهار داشت: درست است که این روند به درازا کشیده است؛ ولی خوشبختانه مردم کُردستان، اعتماد بسیاری به نیروهای سیاسی کردند و میزان مشارکت در انتخابات به حدود ۷۲ درصد رسید که رقمی بسیار بالای است. این آرا بیانگر یک امانت مقدس، یعنی اعتماد مردم است. ما نظام انتخاباتی و دموکراسی خود را با اراده و خواست خودمان بنا نهادیم و هیچ‌کس آنها را به ما تحمیل نکرده است. در این دوره که هنوز دولت تشکیل نشده است، مایه خرسندی است که می‌بینیم دیدگاه‌های دو حزب، یعنی حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) فاصله چندانی با هم ندارند؛ بلکه در مسائل راهبردی با یکدیگر هم‌سو هستند. شخصاً به صورت مداوم، پیگیر این موضوع بوده‌ام؛ شنیده‌ام که آقای «بافل طالبانی» می‌گوید ما در حال یافتن نقاط مشترک هستیم و من نیز با این دیدگاه موافق هستم. هفته گذشته، جلسات سازنده‌ای داشتیم و پیش‌بینی می‌کنیم که در همین هفته یا هفته آینده، برای دستیابی به راه‌حلی در خصوص تشکیل کابینه جدید دولت، جلسه دیگری برگزار کنیم.
از مقامات ایرانی که واکنشی بسیار مثبت به این ابتکار نشان دادند، سپاسگزاریم
آقای بارزانی در مورد گزارش وبگاه خبری آمریکایی «اکسیوس» Axios مبنی بر میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن گفت: گاهی در دیپلماسی، می‌توان امور را از راه‌های دیگری پیش برد. آنچه در آن گزارش آمده بود، تا حد زیادی صحت داشت. ما نمی‌خواهیم جایگاه خود را بیش از واقعیت جلوه دهیم، اما به هر حال آن نقش را ایفا کردیم. این اقدام در واشنگتن با قدردانی مواجه شد و ما نیز از مقامات ایرانی که واکنشی بسیار مثبت به این ابتکار نشان دادند، سپاسگزاریم.
این مردم از دلِ فجایع، ویرانی‌ها، حملات شیمیایی و آوارگی سر برآوردند تا به وضعیت کنونی برسند
این دیپلمات باتجربه در پاسخ به این سؤال که «پیام شما برای جوانان در خصوص ده یا بیست سال آینده چیست و چه سخنی برای آنها دارید تا به دل بستن به این میهن و این سرزمین ترغیب شوند؟» تصریح کرد: بیایید به تاریخ بنگریم تا ببینیم از کجا آمده‌ایم و امروز در چه جایگاهی قرار داریم. این مردم از دلِ فجایع، ویرانی‌ها، حملات شیمیایی و آوارگی سر برآوردند تا به وضعیت کنونی برسند؛ ما آن را به این نقطه با تمام دستاوردها و کاستی‌هایش رسانده‌ایم. پیام من به جوانان این است: این دستاوردها را دست‌کم نگیرید، چرا که شما آن رنج‌ها و دوران دشواری را که نسل‌های پیشین از سر گذراندند را تجربه نکرده‌اید. این امانتی بزرگ است؛ جوانان باید این مسئولیت را بر عهده گیرند و آن را به سوی آینده‌ای بهتر پیش ببرند. لزوماً هر کاری که ما انجام دادیم درست نبود، بی‌شک در طول این مسیرِ پنجاه یا شصت ساله، اشتباهاتی هم رخ داده است؛ اما آنچه اهمیت دارد، حفظ این تجربه است.
در هر خانه‌ای از این مرز و بوم، داستانی آکنده از رنج و ایثار نهفته است
«نیچیروان بارزانی» در پایان سخنانش تأکید کرد: سخن از عشق و دلبستگی به این سرزمین و میهن است. در هر خانه‌ای از این مرز و بوم، داستانی آکنده از رنج و ایثار نهفته است. باید آنچه را امروز در اختیار داریم، با وجود تمام کاستی‌هایش، قدر بدانیم. از نسل جدید می‌خواهم که این مسیر را با بینشی تازه به پیش ببرند؛ چرا که عصر حاضر، دوران علم، هوش مصنوعی و پیشرفت‌های فناورانه است و جوانان ما باید خود را برای این مرحله آماده سازند. هنگامی که این جوانان را می‌بینم، سرشار از امید می‌شوم؛ زیرا می‌دانم که آنان به مسئولیت‌های خود واقف‌اند و می‌دانند چه کاری باید انجام دهند. یقین دارم که آنان بسیار بهتر از ما به میهن خود خدمت خواهند کرد.
شکل‌دهی آینده و چشم‌اندازهایی برای صلح و رفاه
پنل کنفرانس سالانه انستیتوی پژوهشی خاورمیانه با عنوان «میری» MERI که با حضور مسئولان حکومت عراق فدرال، سفرای کشورهای مختلف جهان در بغداد، کنسول و نماینده کشورها در اربیل، شخصیت‌های برجسته سیاسی، نماینده احزاب و جریان‌های سیاسی، اساتید دانشگاه‌های عراق، محققان، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های روابط بین‌الملل، علوم سیاسی، حقوق بین‌الملل و ... به مدت دو روز در شهر اربیل پایتخت اقلیم کُردستان برگزار شد.